آیا چرنوبیل دوباره زنده می‌شود؟

آیا منطقه‌ی ممنوعه چرنوبیل و بیکینی آتول که به خاطر انفجار‌های هسته‌ای ویران شده اند، می‌توانند در برابر پرتو‌های رادیواکتیو و آثار مخرب آن قد علم کنند؟


ققنوس حیات وخاکستر اتمی
 
بی بی سی فوکوس| همین چند ماه پیش بود که «ساعت آخرالزمان» کمی جلوتر کشیده شد و به دو دقیقه مانده به نیمه شب رسید؛ نزدیکترین عدد به ساعت آخرالزمان در سال ۱۹۵۳ (۱۳۳۲)، زمانی که ایالات متحده و روسیه بمب های هدروژنی خود را آزمایش کردند.
 
«بولتن دانشمندان اتمی» تلاش می کند به کمک این ساعت نمادین درباره فجایع جهانی ای که می توانند نتیجه ی عملکرد غلط ما انسان ها باشند، هشدار بدهد، البته در سال جاری این ساعت را به دلیل بی توجه بشر به اثرات گرمایش جهانی و افزایش احتمال جنگ هسته ای میان کشور هایی مانند آمریکا و کره ی شمالی با هند و پاکستان به جلو کشیده است.
 
بشر در سال های گذشته بلافاصله پس از انفجار بمب های هسته ای یا خرابی نیروگاه های اتمی، شاهد ویرانی های ناشی از نیروی هسته ای بوده است؛ اما بازدید از نقاطی مانند «منطقه ممنوعه چرنوبیل» و «بیکینی آتول» می تواند محققان را با آسیب های بلندمدت پرتو های رادیواکتیو در طبیعت و حیات وحش بیشتر آشنا کند و به آن ها نشان بدهد که اگر کشوری تصمیم به فشردن دکمه قرمز بگیرد، چه عواقبی در انتظار جهان خواهد بود.
 
ققنوس حیات وخاکستر اتمی
 
 
تصویری از منطقه چرنوبیل

 
یکی از بهترین مکان هایی که می توانیم برای شناخت اثرات بلندمدت آزمایش های هسته ای به آن سر بزنیم. «بیکینی آتول»، جزیره ی مرجانی حلقوی شکلی متعلق به جزایر مارشال در اقیانوس آرام است. ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۴۶ (۱۳۲۵) به منظور آغاز آزمایش های هسته ای، سکنه این جزیره را تخلیه کرد و طی ۱۲ سال ۲۳ بمب اتمی را در این منطقه منفجر کرد.
 
در میان این بمب ها، بزرگترین بمب هسته ای ای که این کشور تاکنون آزمایش کرده هم بود؛ آزمایش بمب گداختی «کسل براوو» که قدرت تخریب آن هزار برابر بیشتر از بمب اتمی «پسر کوچک» بود که هروشیما را ویران کرد. فکر می کنید آن جزیره مرجانی که چند دهه پیش شاهد انفجار ۲۳ بمب هسته ای بوده، الان باید چه وضعیتی داشته باشد، خالی از سکنه، عاری از پوشش گیاه و حیات وحش؟ اما این طور نیست. سال ۲۰۱۶ (۱۳۹۵)، «استیو پلومبی»، استاد اقیانوس شناسی دانشگاه استنفورد» در کالیفرنیا برای بررسی حیات آبزیان از جزیره بیکینی بازدید کرد.
 
او پیش از این در حالی که داشت برای نوشتن کتاب خود بانام  the extreme life ot the sea

تحقیق می کرد، به این جزیره علاقه مند شده بود. پلومبی در خلال بررسی های خود متوجه شد که می توان سن جانداران گوناگون را با اندازه گیری سطح کربن ۱۴ مصنوعی (ایزوتوپ پرتوزای کربن) که حدود نیمه ی قرن بیستم به دلیل آزمایش بمب های هدروژنی در بدن آن ها ایجاد شده است، تخمین زد؛ به همین دلیل زمانی که شبکه ی تلویزیونی PBS برای ساخت یک مستند درباره ی اقیانوس آرام از او دعوت کرد به تهه کنندگان آن گفت که می خواهد به سراغ جزیره بیکینی برود.
 
 ببینید: تصاویر/ گشتی در چرنوبیل، ۳۲ سال پس از فاجعه هسته ای
 
با وجود این که تصور می شد این جزیره و نواحی اطراف آن کماکان زیر گرد های مرگ خفته باشند، پلومبی و همکارانش با تنوع زیستی چشمگیری از مرجان ها، ماهها، کوسه ها و خرچنگ هایی روبه رو شدند که در آب های این منطقه زندگی می کردند.
 
ققنوس حیات وخاکستر اتمی
 
بزرگداشت قربانیان حادثه چرنوبیل
 
شکی وجود نداشت که حدود ۷۰ سال خالی از سکنه بودن این جزیره هم در گسترش حیات در قلمروی بکر آن مؤثر بوده است. پلومبی می گوید: «اگر نگاه به گزارش ها و بررسی ها بیندازید، می بینید که از همان ابتدا امیدوار بودیم شاهد بهبود شرایط طبیعی و بازگشت حیات به این منطقه باشیم؛ اما در مورد گستردگی و تنوع حیات در آن هچ ایده ای نداشتیم.»
 
مشاهدات او و تیم همراهش حاکی از این بود که همه چیز طبیعی است و نشانه ای از جهش ژنتیکی در جانوران و گیاهان منطقه دیده نمیشود. پلومبی می گوید: «با موارد عجیب متعددی روبه رو میشدیم؛ برای نمونه نارگیل هایی هم اندازه ی کدوسبزو شبیه به آن از شاخه ی درخت ها آویزان بودند؛ اما چطور می توانیم این میوه ها را با پرتو های رادیواکتیو مرتبط بدانیم؟ به این سادگی امکان ندارد.»

بازگشت به شهر ارواح
محققان اوکراینی هم موفق شده اند نمونه های شگفت انگیز دیگری را از سر برآوردن حیات از خاکستر هسته ای که منطقه ی اطراف چرنوبیل را فراگرفته است، نشان بدهند. در اولین ساعت های صبح ۲۶ آوریل ۱۹۸۶ (۶ اردیبهشت ماه ۱۳۶۵) راکتور شماره ی چهار نیروگاه چرنوبیل منفجر شد و آتش سوزی گسترده ای در آن به راه افتاد. این فاجعه نتیجه ی ترکیبی مرگبار از اشتباهات مهندسی و خطای انسانی بود.
 
مواد رادیواکتیوی که در خلال این انفجار و آتش سوزی ده روزه پس از آن در منطقه منتشر شد، تقریبا ۴۰۰ برابر بیشتر از ترکیبات رادیواکتیوی بود که هروشیما و ناگازاکی را آلوده کرده بودند. در نهایت دولت اتحاد جماهر شوروی با تأخیر فراوان، حدود ۳۵۰ هزار نفر از ساکنان منطقه ای به وسعت ۴۲۰۰ کیلومتر مربع را تخلیه کرد و «منطقه ممنوعه ی چرنوبیل» شکل گرفت که در سطح چهار آلودگی رادیواکتیو قرار دارد.
 
تیموتی موسو، زیست شناس «دانشگاه کارولینای جنوبی» می گوید: «هچ کدام از ما نمی دانیم بلافاصله پس از انفجار چرنوبیل چه اتفاقی افتاد؛ تنها چیزی که می توانیم حدس بزنیم از میان رفتن همه جانداران تا کیلومتر ها دورتر است که شامل گیاهان، پستانداران و حتی حشرات می شود.»


حیات در منطقه ی ممنوعه
ققنوس حیات وخاکستر اتمیپس از انفجار چرنوبیل، محققان متعددی به امید بازگشت حیات به این منطقه دارند آن را با دقت رصد می کنند. یکی از  آن ها «جیم اسمیت»، کارشناس محیط زیست در دانشگاه پورتسموث» انگلستان است که با محققانی از بلاروس برای بررسی شرایط پستاندارانی مانند گراز (خوک وحشی)، وا پیتی (الک) و گرگ هایی که به منطقه ی ممنوعه آورده شده اند و چندین نسل است که ساکن آن هستند، همکاری کرده.
 
او می گوید: «عجیب است؛ اما به نظر می رسد جمعیت پستانداران چه از نظر تعداد و چه از نظر تنوع گونه ها به تعادل رسیده باشند.» اسمیت توضیح می دهد که سطح آلودگی در بخش های گوناگون این منطقه ی گسترده بسیار متفاوت است.
 
به عنوان مثال سطح آلودگی به مواد رادیواکتیو در حدود یک درصد از مساحت منطقه که شامل ناحیه بدنام «جنگل سرخ» هم می شود، بسیار بالا و غیرقابل اندازه گیری است؛ اما مناطقی هم وجود دارند که در آن ها شرایط به مراتب بهتر است.
 
بررسی های اسمیت و همکارانش در مناطقی با بالاترین سطح رادیواکتیو نشان میدهد کاهشی در جمعیت پستانداران بزرگ (به استثنای گرگها) در مقایسه با مناطق حفاظت شده اطراف که در معرض تشعشع رادیواکتیو نبوده اند، دیده نمی شود.
 
آیا زندگی حیات وحش در این مناطق به آن معنی است که طبیعت توانسته به سرعت خود را بازسازی کند؟ پلومبی درباره جزیره ی بیکینی می گوید: «این طور نیست! در حالی که همه چیز عادی به نظر می رسد؛ تهدیدی جدی در منطقه وجود دارد. در سال های ابتدایی دهه ۱۹۷۰ (۱۳۵۰) تعدادی از ساکنان پیشین بیکینی آتول به این جزیره بازگشتند، اما چند سال بعد به دلیل سطح بالای پرتو های رادیواکتیو ناچار به تخلیه ی این منطقه شدند.
 
اگر جرئت می کردید و رد سیگنال های رادیواکتیوی را که مرتبا قوی تر می شدند می گرفتید، به چاه آب به شدت آلوده ای میرسیدید که آب شیرین جزیره را تأمین می کرد.»
 
مطالعاتی که سال ۲۰۱۶ (۱۳۹۵) انجام شد و سطح پرتو های رادیواکتیو را در جزایر مارشال از جمله بیکینی آتول مجددا مورد بررسی قرار داد، نشان میداد که سطح آلودگی در این جزایر از حد انتظار بالاتر است؛ اگر چه در جزایر دیگر به نظر می رسد که آلودگی از بین رفته. محققان به این نتیجه رسیدند که بهتر است سکونت پذیر بودن جزایر را با اندازه گیری سطح رادیواکتیو مواد غذایی کشت شده در آن ها بررسی کنند.
 
پلومبی می گوید: «هر روز با شواهدی روبه رو میشدیم که به ما نشان می دادند مشکلی جدی در منطقه وجود
دارد. یکی از آن ها جزیره ای بود که در نقشه ی سال ۱۹۳۵ (۱۳۱۴) وجود داشت و حالا ما روی آن در عمق چهل و نه متری آب لنگر انداخته بودیم.»

کدام بهتر است، حشره یا گرگ؟
داستان چرنوبیل و فاجعه هسته ای آن باید به مراتب پیچیده تر باشد. موسو به این نکته اشاره می کند که برای حیات وحش، حضور انسان می تواند خطرناک تر از دوز بالای پرتو های هسته ای باشد. بشر می تواند طی فرایند شهرنشینی، شکار یازراعت زیستگاه جانوران بسیاری را تحت الشعاع قرار دهد و حتی آن را از بین ببرد.
 
به همین دلیل است که تیم او به سراغ جوندگان کوچک، حشرات، پرندگان و درخت ها رفتند که کمتر از دیگر جانداران تحت تأثیر حضور داشتن یا نداشتن انسان در محیط زیست خود قرار می گیرند. او معتقد است با بررسی این چهار گروه، بهتر می توان به عوارض ناشی از آلودگی هسته ای در محیط پی برد. موسو و همکارانش طی بررسی های خود با کاهش جمعیت و آسیب های متعددی مواجه شدند که می توانست نتیجه ی سطح بالای مواد رادیواکتیو در منطقه باشد. به عنوان مثال این تیم گسترش چشمگیر  «آب مروارید» و حجم کوچکتر مغز را در پرندگان و پستانداران کوچک ساکن «منطقه ممنوعه چرنوبیل» گزارش کرد.
 
بررسی های آن ها در مناطقی با بالاترین سطح رادیواکتیو نشان میداد حدود ۴۰ درصد از پرندگان طی بعضی از سال ها عقیم بوده اند.
 
با وجود نتایج به دست آمده به وسیله ی تیم اسمیت، موسو و همکارانش شاهد کاهش جمعیت حشرات، پرندگان و پستانداران در مناطقی با سطح رادیواکتیو بالا بودند؛ علاوه بر این درخت های کاج در این مناطق رشد کندتری داشتند. نکته ی جالب توجه دیگر ضخامت بیشتر برگ های زردی بود که به دلیل حضور تعداد کمتری از باکتری ها و قارچ های تجزیه کننده بدون تغییر باقی مانده بودند.
 
این میکروارگانیسم ها نقش مهمی در شکستن مواد آلی و آزاد کردن کربن و نیتروژن موجود در آن ها ایفا می کنند. همان طور که انتظار دارید روند تجزیه در جنگل سرخ با وجود این که بیش از ۳۰ سال از ویرانی آن به وسیله ی فاجعه ی چرنوبیل می گذرد، بسیار کند است.
 
امید برای بشر
چطور می توانیم این نتایج را به انسان ها و سلامتی آن ها در مناطق آلوده ربط بدهم؟ محققان می گویند هر قدر جانداری پیچیده تر باشد، در برابر مواد رادیواکتیو آسیب پذیرتر خواهد بود و می دانیم که ما موجودات پیچیده ای هستیم.
 
البته دلیل اصلی این که مناطقی مانند جزیره ی بیکینی و مساحت بسیار بزرگی در اطراف چرنوبیل غیر قابل سکونت هستند، تفاوت های فیزیولوژیکی میان ما و دیگر جانداران نیست، بلکه آستانه خطر بسیار پایین تری است که در مقایسه باحیات وحش برای انسان ها تعریف شده است. اسمیت می گوید: «این آستانه بیشتر مبنای سیاسی و جامعه شناختی دارد تا این که پایه ی علمی داشته باشد. به نظر می رسد خطر آلودگی در بسیاری از مناطق اطراف چرنوبیل چندان بالا نیست.
 
ققنوس حیات وخاکستر اتمی
 
جانداران به جهش عادت دارند؛ تغییر بخشی از فرایند حیات در آنهاست.» محققان شاید بتوانند عواقب قرار گرفتن در معرض دوز بالایی از رادیواکتیو را تشریح کنند، اما توضیح این که اگر سال ها فرد در معرض رادیواکتیو با دوز پایین قرار بگیرد چه اتفاقی برای او می افتد، چندان ساده نیست.
 
یکی از شناخته شده ترین راه هایی که بشر برای بررسی رابطه میان در معرض مواد رادیواکتیو بودن با شیوع سرطان انتخاب کرده، «مطالعه ی طول عمر» یا به اختصار LSS نام دارد. در این مطالعه از سال ۱۹۵۰ (۱۳۲۹) تاکنون زندگی ۹۴ هزار نفر از نجات یافتگان بمباران اتمی در هروشیما و ناگازاکی و فرزندان آن ها در کنار ۲۷ هزار نفر از کسانی که در معرض رادیواکتیو قرار نداشتند، مورد بررسی قرار گرفته است.
 
اسمیت می گوید: «عوارض ناشی از رادیواکتیو روی انسان ها بسیار کمتر از چیزی است که بیشتر مردم انتظار دارند.»، اما موسو چندان با اسمیت موافق نیست؛ او معتقد است فاکتور هایی متفاوت از ابتلا به سرطان مانند بررسی جمعیت مبتلا به آب مروارید، اندازه ی دور سر و پراکندگی اختلالات ایمنی شناختی می توانند واقعیت مشکلات را بهتر آشکار کنند.
 
پلومبی معتقد است به کمک اطلاعاتی که از جزیره بیکینی به دست خواهد آورد، می تواند شکاف موجود بین داده های حاصل از بررسی های انجام شده را پر کند. او تصمیم دارد برای تعیین نرخ جهش ژنتیکی به سراغ مرجان ها که عمری طولانی دارند و خرچنگ ها که آلوده ترین منبع غذایی منطقه یعنی نارگیل ها را می خورند، برود تا بتواند اثر «در معرض دوز پایین رادیواکتیو بودن» را روی ژنوم جانداران بررسی کند.
 
همزمان با او، موسو به کمک ابزار های گوناگون مطالعه مولکولی، به بررسی ژنوم افرادی خواهد پرداخت که در معرض پرتو های هسته ای چرنوبیل قرار گرفته اند.

سلاح های هسته ای جدید
ترسیم تصویری از جهان در زمانی که درگیر جنگ هسته ای میان قدرت های گوناگون شود، کار ساده ای نیست. محققان همگی متفق القول می گویند که بیشترین خرابی ها در همان لحظات اولیه ی فروریختن بمب ها رخ می دهد.
 
آن ها به مستندات ویرانی هروشیما و ناگازاکی رجوع می کنند که طی بمباران هسته ای به ترتیب ۱۳۵ هزار و ۷۰ هزار قربانی داشتند. حدود نیمی از این انسان ها جان خود را در ساعات اولیه ی انفجار بمب از دست دادند و نیمی دیگر پس از پشت سر گذاشتن هفته ها و حتی ماه هایی هولناک قربانی شدند.
 
محققان درباره سلاح های هسته ای جدید و قدرت مافوق تصور آن ها هشدار می دهند. موسو می گوید: بمب های اتمی ای که هروشیما و ناگازاکی را ویران کردند، در برابر سلاح های امروزی بیشتر شبیه به بمب های بندانگشتی هستند.
 
قدرت بمب های اتمی مدرن هزار برابر بیشتر از این بمب هاست و واکنش هایی که آن ها را فعال می کنند، به مراتب مؤثرتر خواهند بود.» محققان می گویند آلودگی های آتی ناشی از بمباران هسته ای به تعداد بمب های استفاده شده، بزرگی آن ها و «بارش هسته ای» پس از انفجار بستگی دارد. سال ۱۹۸۳ (۱۳۶۲)، اخترفیزیکدانی به نام «کارل ساگان»، فرضیه «زمستان هسته ای را مطرح کرد.
 
او می گفت که انفجار های هسته ای گسترده می تواند به بارش وسیع خاکستر هسته ای و پخش شدن ذراتی در جو زمین منجر شود که به سادگی می توانند پرتو های خورشید را سد کنند و به وقوع زمستان هسته ای منجر شوند. «الن ربک»، متخصص محیط زیست در «دانشگاه راتگزر» با استفاده از روش های معمول در شناخت اثرات بلندمدت تغییرات آب و هوایی بر زمین، عواقب ناشی از جنگ های هسته ای منطقه ای را بررسی کرده است.
 
او معتقد است چنین جنگی می تواند به کاهش شدید محصولات زراعی، کاهش دمای هوا و میزان بارندگی و افزایش پرتو های فرابنفش که ناشی از تخریب بیشتر الایه ازن است، منجر شود. موسو می گوید: «تغییرات آب وهوایی دیگر تنها پدیده ای نیست که ذهن همه ی ما را به خود مشغول کرده باشد.»
 
منبع: مجله دانستنی ها
ترجمه: محبوبه عمیدی
loading...

اطلاعات خبر


بازدید: 93
چاپ خبر
منبع:سایت خبری تحلیلی فرادید

کد خبر:1308583

شارژ رایگان

شارژ

با دوستان خود به اشتراک بگذارید

مطالب پیشنهادی از سراسر وب

خبرهای مرتبط

  • آیا چرنوبیل دوباره زنده می‌شود؟


    آیا منطقه‌ی ممنوعه چرنوبیل و بیکینی آتول که به خاطر انفجار‌های هسته‌ای ویران شده اند، می‌توانند در برابر پرتو‌های رادیواکتیو و آثار مخرب آن قد علم کنن
  • ته وز: احساس می‌کنم دوباره زنده شده ام


    کارلوس ته وز، مهاجم بوکاجونیورز پس از بازگشت به این باشگاه مدعی شد که احساس می‌کند دوباره زنده شده است.
  • امید به زنده شدن دوباره پس از مرگ


    سلامت نیوز: یک دختر 14ساله مبتلا به نوعی سرطان نادر به دنبال آن بود که بدنش سالم حفظ شود تا مگر در آینده، پزشکان بتوانند او را درمان کنند. او سرانجا
  • آیا دریاچه هامون دوباره زنده می‌شود؟


    محنت‌های آب، ایران را گرفتار کرده است. بارندگی در اغلب مناطق، پراکنده و غیرقابل اتکا است. اما برخی از بدترین بلایا، خودساخته است.
  • زندانی مرده‌ای که دوباره زنده شد +عکس


    این زندانی 29 ساله اسپانیایی درون کیسه سردخانه بیمارستان بود که مسئول سردخانه متوجه سر و صدای جنازه شد و وحشتزده مسئولان بیمارستان را باخبر کرد.
  • زنده شدن دوباره کارخانه و ثبت یک رکورد پس از ۱۵ سال


    قند شیروان، قوچان و بجنورد با اعلام آخرین وضعیت این شرکت فرابورسی از شکسته شدن رکورد 15 سال اخیر در جذب چغندر خبر داد.
  • مرده‌ای که پس از ۴۲ دقیقه دوباره زنده شد +عکس


    جان اگبرن ۳۶ ساله با لپ‌تاپش مشغول کار بود که ناگهان دچار ایست قلبی شد اما دو پلیسی که تصادفا در آن زمان در کنار او بودند به فاصله یک دقیقه ماساژ قلبی
  • عسلویه چگونه دوباره زنده شد؟


    میزان افزایش تولید در سال 93 با سرعت توسعه فازها، نزدیک به 105 میلیون متر مکعب، در سال 94، حدود 57 میلیون متر مکعب و در سال 95 بیش از 140 میلیون متر م
  • توفان نمک/ چرنوبیل ایران را دریابید


    زمان اتخاذ تصمیم‌های دشوار و دردناک و غیرانتخاباتی برای ایران‌زمین فرا‌رسیده است. بحران زیست‌محیطی بسیار زودتر از افق 1400 انتخاباتی فرارسیده و از دش
  • روزی که چرنوبیل باورها را دگرگون کرد


    وقتی آکادمی نوبل اعلام کرد جایزه نوبل ادبیات را به سوتلانا آلکسیویچ، نویسنده 69 ساله بلاروسی می‌دهد، بسیاری از ساکنان کشورهای اروپای شرقی خوشحالی کردن

پربازدیدترین اخبار