مسجد جامع بروجرد؛ نگین معماری غرب ایران

منبع : برترین ها کد خبر: 1440895
به خاطر دارم چند سال قبل، اول هر ماه در خانه ما مجلس روضه‌خوانی برگزار می‌شد که برای برگزاری آن مقدماتی نیاز بود.


روزنامه جام جم - نازیلا ناظمی ایران: به خاطر دارم چند سال قبل، اول هر ماه در خانه ما مجلس روضه خوانی برگزار می شد كه برای برگزاری آن مقدماتی نیاز بود.

هرچند تمامی لوازم بسیار سریع مهیا شد، اما سماور بزرگ آن چیزی بود كه كار سفره ما را لنگ می كرد و از آنجا كه پدر اعتقادی به كرایه كردن و قرض گرفتن وسایل روضه نداشت، تصمیم بر آن شد كه برای خرید یك سماور بزرگ راهی شهر ورشو و شهر سماور ایران یعنی بروجرد شویم.

ابتدا هیچ تصوری از این شهر نداشتم و فكر می كردم باید شهری قدیمی باشد بدون جاذبه های تماشایی. البته این تصوری بود كه بلافاصله پس از رسیدن به بروجرد تغییر كرد.

پس از خرید سماور، چند روزی وقت برای گشت و تماشای شهر باقی مانده بود. ما تقریبا بیشتر آثار فرهنگی و تاریخی شهر را مورد بازدید قرار دادیم؛ اما در این میان مسجد جامع بروجرد حسابش از باقی اماكن در خاطرم جدا شد.

همیشه فكر می كردم بهترین و زیباترین معماری مساجد را باید در اصفهان و میدان تقش جهان یافت. پس از دیدار از مسجد جامع یا آن طور كه اهالی می گفتند «مچه جمه» نظرم كاملا عوض شد.

واقعیت این بود كه این مسجد نه تنها چیزی از دیگر آثار معماری اسلامی كم نداشت كه از لحاظ قدمت هم از بسیاری از آنها قدیمی تر بود. سفر خاطره شد، خاطره زنده ماند و مچه جمه دلیل این خاطره.

آتشکده ای که مسجد شد

تلفیق معماری ساسانی و اسلامی

پس از ورود اسلام به ایران، اولین بناهایی كه توسط اعراب و ایرانیان تازه مسلمان در شهرها ساخته می شد، مساجد بودند. از این رو، در سال های اولیه ورود اسلام به ایران، بسیاری از آتشكده های قدیمی به جا مانده از دوران ساسانیان تبدیل به مسجد شدند.

این مساجد بعدها در طول تاریخ توسط حكمرانان و متدینین، بازسازی شدند، گسترش یافتند و شكل و ظاهری كاملا متفاوت با آنچه در گذشته داشتند، پیدا كردند. مسجد جامع بروجرد نیز از همین دست مساجد است كه روی یك آتشكده بنا شده.

آتشکده ای که مسجد شد

بنا بر نوشته یاقوت حموی و مورخان دیگری چون حسین حزین بروجردی، بنای اولیه مسجد به قرن سوم هجری و دوران خلفای عباسی بازمی گردد. مسجد جامع بروجرد از آن زمان تا به امروز و طی دوره های مختلف تاریخی بارها مورد بازسازی قرار گرفته است.

از گنبدخانه تا مناره ها

معماری مسجد جامع بروجرد را می توان نوعی تلفیق ماهرانه از معماری اسلامی و ساسانی دانست.

چنانچه بخواهیم قدم به قدم و بخش به بخش ساختمان مسجد را مورد بررسی قرار دهیم باید ابتدا از گنبدخانه آن آغاز كنیم كه قدیمی ترین بخش این بنا محسوب می شود.

گنبدخانه در ضلع جنوبی مسجد قرار دارد و پی دیوارهای آن از سنگ سیاه مورق و سنگ لاشه با ملات آهك است؛ همان بخش از مسجد كه روی بقایای آتشكده ساخته شده و معماری آن مشابه چارطاقی های دوران ساسانی است.

در دوره تیموریان و در حدود سال 715 هجری، بر اثر وقوع زلزله، گنبد تخریب می شود و احتمالا خرابی های این زلزله تا زمان حكومت شاهرخ تیموری مرمت نمی شود. به نظر می آید در همین دوران است كه شبستان های شرقی، غربی و شمالی به مسجد اضافه می شود.

باید توجه داشت كه گنبد شامل قدیم و جدید است. گنبد قدیمی در زمان تیموریان بازسازی شده و برای حفاظت از این گنبد، بعدها یك گنبد دیگر از آهن و آجر روی آن ساخته می شود که به دلیل فرسایش و بمباران دوران جنگ تحمیلی دچار خسارت هایی شده و نیاز به مرمت اساسی دارد.

آتشکده ای که مسجد شد

مسجد جامع دو رواق دارد كه در شرق و غرب بنا قرار گرفته است. ویژگی خاص رواق غربی وجود یك چاه آب بسیار قدیمی است كه به گاورو یا چاه گاوی معروف است و به آب انبار ارتباط دارد.

دلیل این نامگذاری آن است كه آب این چاه ها با كمك یك گاو و از مسیر یك راه ویژه به حوضخانه ریخته می شد. مسجد دارای یك ایوان با پنجره هایی مشبك و زیباست.

این ایوان در زمان قاجار نماسازی و گلدسته هایی به آن اضافه شده. مسجد همچنین مناره هایی دارد كه در طرفین ایوان قرار گرفته اند.

مسجد جامع بروجرد یك غریبخانه یا محل استراحت مسافران و سرویس بهداشتی هم دارد كه زمان ساخت آن به دوران بازسازی های اولیه مسجد باز می گردد

منبر چند صد ساله

شاید بتوان گفت زیباترین بخش مسجد، منبر بزرگ چوبی آن با 9 پله است كه از دوران صفویه به جای مانده و دارای حكاكی است.

آتشکده ای که مسجد شد

سازنده این منبر یارمحمد نجار است و تاریخ ساخت آن 1068 قمری است. این منبر داستانی دارد كه به روایت آن، امام حسن مجتبی(ع) طی سفری كه به بروجرد داشته بر بالای این منبر سخنرانی كرده است.

loading...

اطلاعات خبر


بازدید: 60
چاپ خبر
منبع:برترین ها

کد خبر:1440895

شارژ رایگان

شارژ

با دوستان خود به اشتراک بگذارید

تگ ها

مطالب پیشنهادی از سراسر وب

خبرهای مرتبط

پربازدیدترین اخبار

گزارش ها